Naprawa układu napędowego

Układ napędowy, mechanizm napędowy, w znaczeniu ogólnym mechanizm użyty do napędzania, zwłaszcza urządzenie przenoszące energię mech. od silnika do kół jezdnych pojazdu (drogowego, szynowego) w sposób kontrolowany przez kierowcę i zapewniający optymalne wykorzystanie tej energii w różnych warunkach ruchu. Rozróżnia się układy napędowe mechaniczne (najczęściej stosowane w samochodach, motocyklach), hydrostat i elektryczne. Typowy układ napędowy samochodu składa się ze sprzęgła, skrzyni biegów, wału napędowego i mostu napędowego.


Techn. zespół części maszyny służący do łączenia wałów i przenoszenia momentu obrotowego bez zmiany jego wartości i bez zmiany kierunku; w sprzęgle rozróżnia się człon czynny (napędzający) osadzony na wale czynnym, człon bierny (napędzany) osadzony na wale biernym oraz łącznik obu członów; jeżeli łącznikiem jest ciało stałe, sprzęgło zw. jest mech., jeżeli ciecz hydrodynamicznym, jeżeli siły pola elektromagnet. elektromagnetycznym. Sprzęgło mające człony stale ze sobą połączone nazywa się sprzęgłem stałym, a o członach łączonych i rozłączanych sprzęgłem rozłącznym; wśród sprzęgieł stałych rozróżnia się m.in.: sztywne (nie pozwalające na wzajemne ruchy łączonych wałów; tulejowe, łubkowe, tarczowe), podatne, czyli sprężyste (zawierają elementy sprężyste umożliwiające względny obrót wału biernego w stosunku do czynnego, zależny od przenoszonego momentu). Sprzęgła włączalne służą tylko do łączenia i rozłączania członów, są stosowane np. w pojazdach samochodowych. Sprzęgła przeciążeniowe włączają się samoczynnie przy przeciążeniu.

Sprzęgło
Jest to urządzenie pozwalające ma okresowe odłączanie wału korbowego silnika od, układu napędowego samochodu, umożliwia włączanie lub zmianę przekładni "w skrzynce biegów". Oprócz tego zadanie sprzęgła polega na wyrównywaniu prędkości obrotowych wału korbowego i wału sprzęgłowego skrzynki biegów w okresie łączenia ich ze sobą. Ze względu na konstrukcję i zasadę działania rozróżnia się sprzęgła: cierne i hydrokinetyczne. Sprzęgło cierne przenosi napęd dzięki oporom tarcia jakie przeciwstawiają się przesuwaniu po sobie dokładnie dopasowanych powierzchni pierścieniowych, na dociskanych do siebie częściach, z których jedne osadzone są na wale sprzęgłowym skrzynki biegów, a pozostałe na wale korbowym silnika. Wyłączanie sprzęgła polega na rozsunięciu tych elementów, wskutek czego przestają one przylegać do siebie. Przy włączaniu sprzęgła w miarę wzrostu nacisków na współpracujących ze sobą powierzchniach, następuje wyrównywanie się obrotowej wału korbowego i sprzęgłowego, po czym oba wały wirują z jednakową prędkością obrotową.

Sprzęgło suche
Elementy cierne pracujące na sucho. Przedostanie się niewielkich choćby ilości oleju lub smaru na przylegające do siebie powierzchnie może spowodować poślizg sprzęgła.

Sprzęgło mokre
Elementy cierne pracujące w kąpieli olejowej. Wobec wielokrotnie mniejszych oporów tarcia: dociskane do siebie powierzchnie elementów "przenoszących napęd muszą być znacznie większe niż w sprzęgle suchym. Sprzęgła mokre wykonywane są z zasady jako wielotarczowe.

Sprzęgło automatyczne
W sprzęgle występuje dodatkowy mechanizm samoczynnie włączający je, w przypadku gdy prędkość obrotowa wału korbowego przekracza określoną wielkość. W razie spadku prędkości obrotowej wału korbowego poniżej tej wielkości sprzęgło automatyczne samoczynnie się wyłącza rolę mechanizmu automatycznie włączającego i wyłączającego sprzęgło może spełniać odpowiedni mechanizm odśrodkowy lub urządzenie hydrauliczne, podciśnieniowe czy też elektromagnetyczne. Zastosowanie sprzęgła automatycznego ułatwia prowadzenie pojazdu, gdyż kierowca włącza je przez naciśnięcie na pedał przyspieszenie oraz wyłącza przez zwolnienie pedału przyspieszenia.

Sprzęgło hydrokinetyczne (hydrauliczne)


Przenosi napęd dzięki bezwładności cieczy zmuszanej do krążenia pomiędzy łopatkami ustawionych na przeciw siebie wirników pompy i turbiny. Wirnik pompy zaklinowany jest na wale korbowym silnika a wirnik turbiny na wale sprzęgłowym skrzynki biegów. Łopatki obu wirników są tak ukształtowane, że tworzą zakrzywione kanały, które w ilości kilkudziesięciu rozmieszczone są na obwodzie wirników. Gdy wał korbowy obraca się, ciecz wypełniająca kanały wirnika pompy pod działaniem sił odśrodkowych usiłuje, oddalić się od osi, obrotu wirnika. Wydobywająca się z kanałów wirnika pompy ciecz natrafia na łopatki wirnika turbiny, które zmuszają ją do powrotu do kanałów wirnika pompy. Zmieniając kierunek ruchu przy wypływie z kanałów wirnika pompy ciecz wywiera silny nacisk na łopatki wirnika turbiny, zmuszając go do obracania się w ślad za wirnikiem pompy. Gdy prędkość obrotowa wału karbowego jest mała (np. podczas jałowego biegu silnika), wówczas napór cieczy odrzucanej przez wirnik pompy na wirnik turbiny nie wystarcza do spowodowania obrotu wału sprzęgłowego, a sprzęgło hydrokinetyczne nie przenosi napędu. Natomiast przy podwyższaniu się prędkości obrotowej wału korbowego napór cieczy na łopatki wirnika turbiny coraz gwałtowniej wzrasta, powoduje to coraz szybsze obracanie się wału sprzęgłowego. Przy znamionowej szybkobieżności silnika różnica prędkości obrotowych wirnika pompy i wirnika, turbiny (tzw. poślizg wirnika turbiny względem wirnika pompy) zmniejsza się do 2-3 %, a więc praktycznie nie odgrywa roli. Warto zapamiętać, że sprzęgło hydrokinetyczne nie zmienia w ogóle przenoszonego momentu obrotowego (bez względu na chwilową prędkość obrotową wału korbowego oraz wielkość poślizgu wirnika turbiny względem wirnika pompy, moment obrotowy na wale korbowym jest zawsze równy momentowi obrotowemu na wale sprzęgłowym). Szczególną zaletą sprzęgła hydrokinetycznego jest zupełne tłumienie wszelkich drgań i wstrząsów w układzie napędowym oraz bardzo elastyczne sprzęganie wału korbowego z wałem sprzęgłowym.

Most napędowy


Zespół elementów nośnych i mechanizmów napędowych samochodu; spełnia funkcję osi przejmującej przypadającą na niego część ciężaru samochodu i jednocześnie doprowadza napęd od wału napędowego na koła jezdne; most napędowy składa się najczęściej ze sztywnej obudowy, przekładni gł., mechanizmu różnicowego oraz półosi napędowych połączonych z piastami kół napędowych; zależnie od sposobu zawieszenia kół napędowych buduje się mosty napędowe sztywne (zawieszenie kół zależne) lub łamane, przegubowe (zawieszenie kół niezależne).

Przekładnia główna
Jest to przekładnia zębata wbudowana w moście napędowym, która w stałym stosunku zwiększa moment obrotowy przekazywany na półosie kół napędowych i jednocześnie w tym samym stosunku zmniejsza prędkość obrotową kół napędowych w odniesieniu do prędkości obrotowej wału napędowego. Przełożenie przekładni głównej decyduje o szybkości maksymalnej, jaką może w ogóle rozwijać samochód w sprzyjających warunkach ruchu.